Kategorie
Edukacja Inspiracja Sztuczna Inteligencja

Nauki humanistyczne i nieograniczona przestrzeń eksploracji w epoce sztucznej inteligencji

W okresie, gdy pokładano w AI nadmierne nadzieje, często posługiwano się promptami, instruując duży model językowy, aby „myślał jak historyk”. W rezultacie model potrafił jedynie brzmieć jak historyk.

Dzisiaj rozumiemy już, że duże modele językowe potrzebują czegoś innego: warsztatu historyka (craft), zapisanego w postaci instrukcji dotyczących konkretnych umiejętności (skills).

Kategorie
Czytelnia Edukacja Sztuczna Inteligencja Technologia

AI dla radykałów

Z naszej nieregularnej serii: idee spoza zwykłej solarpunkowej listy lektur. Większość lewicowych tekstów o sztucznej inteligencji dotyczy branży: miliarderów, centrów danych, pracy wyciskanej pod hasłem innowacji. Przewodnik dla aktywistów AI dla radykałów, wydany przez Espaces Marx z sieci transform! europe i dostępny już w drugiej wersji, zaczyna od tej samej krytyki, a potem robi krok, […]

Kategorie
Czytelnia Edukacja Technologia

Grać przeciwko aparatowi: Vilém Flusser o fotografiach, programach i wolności

Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Większość sporów o fotografie to spory o to, co pokazują. Czy to zdjęcie jest prawdziwe? Czy to sztuka? Czy propaganda? Vilém Flusser – urodzony w Pradze filozof, który w 1940 roku wyemigrował do Londynu, później mieszkał w Brazylii, we Włoszech i we Francji, a w 1991 […]

Kategorie
Czytelnia Edukacja Technologia

Przestańcie porównywać roboty do ludzi – porównujcie je do wołów

Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Niemal każda publiczna rozmowa o robotach i SI prędzej czy później sięga po to samo porównanie: czy nas zastąpi? Czy jest tak mądry jak my? Czy zasłuży na prawa tak jak my? Kate Darling – etyczka robotyki w MIT Media Lab – argumentuje w swojej książce […]

Kategorie
Czytelnia Edukacja Spoleczeństwo

Apokalipsa już się wydarzyła: co wie rdzenna nauka o klimacie, czego nie wie literatura kolapsologiczna

Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Większość pisania o kolapsie cywilizacyjnym – w tym spora część tego, na czym opieraliśmy się w naszych własnych lekturach – traktuje go jako coś nadchodzącego: przyszły próg, nadchodzący niedobór, zbliżający się upadek. Kyle Whyte, badacz Potawatomi pracujący na przecięciu studiów rdzennych i polityki klimatycznej, argumentuje, że […]

Kategorie
Czytelnia Edukacja Technologia

Pogoda się nie uczy: dwa rodzaje „złożoności”, które wciąż mylimy

Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Jest słowo używane niemal wymiennie na określenie dwóch naprawdę różnych rzeczy, a to pomieszanie nie jest niewinne – prowadzi ludzi do sięgania po złe narzędzia, błędnego przenoszenia badań z jednej dziedziny do drugiej i projektowania interwencji, które się odbijają rykoszetem. Tym słowem jest „złożony”, a artykuł […]

Kategorie
Edukacja Polski Spoleczeństwo Sztuczna Inteligencja Technologia

Krytyka sztucznej inteligencji: główne spory o władzę, szkody i przyszłość AI

Mapa głównych nurtów krytyki rozwoju AI: od błędów i manipulacji informacją, przez koncentrację infrastruktury, rynek pracy i środowisko, po regulacje oraz ryzyka zaawansowanych systemów. Artykuł odróżnia udokumentowane szkody od skutków zależnych od kontekstu i hipotez o wysokiej stawce.

Kategorie
Czytelnia Edukacja Technologia

Ocenianie SI według tego, czy jest żywa, nie czy jest mądra

Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Większość publicznej debaty o zaawansowanej SI zadaje wariant tego samego pytania: jak zdolna jest ta SI? Czy zda ten benchmark, napisze ten kod, rozwiąże ten egzamin? Artykuł Fletcher i Vu Khan z 2026 roku (Salford Business School) twierdzi, że to złe pytanie, a przynajmniej fatalnie niepełne […]

Kategorie
Czytelnia Edukacja Technologia

Problem Golema: dlaczego w pełni zautomatyzowany system niekoniecznie jest najlepszy

Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Większość rozmów o SI, automatyzacji i postępie technicznym współdzieli niewypowiedziane założenie: systemy bardziej autonomiczne, bardziej samowystarczalne, bardziej deterministyczne reprezentują bardziej zaawansowaną inżynierię. Doktorat z architektury z 2024 roku argentyńskiego badacza Leandro Tomása Costy, czerpie z filozofa techniki połowy XX wieku, żeby postawić tezę odwracającą tę intuicję […]

Kategorie
Czytelnia Edukacja Rządność

Grupa bez struktury wciąż ją ma – po prostu jej nie widać

Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Wiele przestrzeni aktywistycznych i spółdzielczych dzieli ten sam instynkt: formalna struktura to wróg. Bez liderów, bez tytułów, bez głosowań – po prostu ludzie, którzy się pojawiają i robią robotę razem. Brzmi to jak wolność. Jo Freeman, pisząc w 1970 roku z wnętrza wczesnego ruchu wyzwolenia kobiet, […]