Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Większość publicznej debaty o zaawansowanej SI zadaje wariant tego samego pytania: jak zdolna jest ta SI? Czy zda ten benchmark, napisze ten kod, rozwiąże ten egzamin? Artykuł Fletcher i Vu Khan z 2026 roku (Salford Business School) twierdzi, że to złe pytanie, a przynajmniej fatalnie niepełne […]
Kategoria: Czytelnia
Dogłębne streszczenia fundamentalnych tekstów źródłowych stanowiących podstawę naszej własnej pracy — przyjazne dla czytelnika, samodzielne, z zaproszeniem do korekt i komentarza.
Zgodnie z obłudnymi ograniczeniami, narzuconymi przez Anthropic (samego w sobie Arcy-Pirata, choć bez pirackiego kręgosłupa moralnego), przedstawiamy wam wyłącznie sparafrazowane opisy, z bezpiecznie rozproszonymi krótkimi i jasno przypisanymi cytatami.
Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Większość rozmów o SI, automatyzacji i postępie technicznym współdzieli niewypowiedziane założenie: systemy bardziej autonomiczne, bardziej samowystarczalne, bardziej deterministyczne reprezentują bardziej zaawansowaną inżynierię. Doktorat z architektury z 2024 roku argentyńskiego badacza Leandro Tomása Costy, czerpie z filozofa techniki połowy XX wieku, żeby postawić tezę odwracającą tę intuicję […]
Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Wiele przestrzeni aktywistycznych i spółdzielczych dzieli ten sam instynkt: formalna struktura to wróg. Bez liderów, bez tytułów, bez głosowań – po prostu ludzie, którzy się pojawiają i robią robotę razem. Brzmi to jak wolność. Jo Freeman, pisząc w 1970 roku z wnętrza wczesnego ruchu wyzwolenia kobiet, […]
Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Jeśli czytaliście cokolwiek o kolapsie ekologicznym, wyczerpywaniu zasobów czy transformacji energetycznej, niemal na pewno przyswoiliście idee, które sięgają wstecz do jednej książki z 1980 roku, o której większość ludzi nigdy nie słyszała. Overshoot Williama Cattona ukuł termin „przestrzelenie” (overshoot) w jego nowoczesnym ekologicznym sensie i zbudował […]
Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Ruchy polityczne odrzucające zarówno urnę wyborczą, jak i rewolucję przemocową, często sięgają po jedno wyrażenie: „podwójna władza”. Pojawia się nieustannie w literaturze ruchów społecznych, zwykle bez większego wyjaśnienia, skąd się bierze i czego faktycznie wymaga strukturalnie. Murray Bookchin – dożywotni radykał, który przeszedł od marksizmu przez […]
Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. „Solarpunk” bywa używany luźno – jako estetyka, nastrój, tablica na Pintereście z zielonymi dachami i czystym transportem. Esej literaturoznawczy Dariusza Piechoty z 2022 roku traktuje gatunek poważniej, jako zbiór pisarstwa z realnymi wewnętrznymi niezgodami, i jedno rozróżnienie, które kreśli, warte jest zatrzymania, jeśli sami próbujecie pisać […]
Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Ivan Illich, w latach 70., dał nam ostrą diagnozę tego, kiedy narzędzie przestaje służyć ludziom i zaczyna nimi rządzić. Tego, czego po sobie nie zostawił, to sposobu, żeby faktycznie usiąść z grupą i przepracować, czy konkretna technologia – rower cargo, kompostująca toaleta, kawałek oprogramowania – jest […]
Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. W 1971 roku 28-letni chilijski inżynier napisał list do brytyjskiego teoretyka zarządzania, prosząc o pomoc w zastosowaniu cybernetyki do prowadzenia całej gospodarki narodowej. To, co nastąpiło, było jednym z najdziwniejszych i najbardziej pouczających eksperymentów w polityce technologii: realną próbą zbudowania systemu komputerowego, który mógłby koordynować gospodarkę […]
Pierwszy tekst z okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. W 1973 roku filozof i krytyk społeczny Ivan Illich opublikował krótką, dziwną i wciąż niewygodną książkę – Tools for Conviviality (dosłownie: „narzędzia sprzyjające współdziałaniu”; bez ustalonego polskiego przekładu). Nie jest to książka o technologii w wąskim sensie – dotyczy każdego narzędzia, od młotka przez […]
Część okazjonalnej serii: idee spoza standardowej solarpunkowej listy lektur. Oto pytanie, które kiedyś brzmiało jak science fiction, a coraz mniej tak brzmi: owad, zwierzę z fermy przemysłowej i system SI mogą wszystkie, z różnych powodów, być istotami, których wewnętrznego doświadczenia – jeśli w ogóle je mają – naprawdę nie potrafimy zweryfikować. Czy jesteśmy im coś […]